Definizioa
Atzeko tibialaren tendinopatia atzeko tibial muskuluaren tendoiaren gainkarga- eta disfuntzio progresiboko patologia da. Hasieran, min gisa agertzen da, gehienetan orkatilaren edo oinaren alde medialean kokatua, batzuetan tendoiaren ibilbidean zehar hantura arin batekin batera.
Atzeko tibialak funtsezko zeregina du oin-arku medialari eusteko eta oinaren pronazioa kontrolatzeko. Indar nahikoa sortzeko eta transmititzeko duen gaitasuna gutxitzen denean, oinak bere euskarri dinamikoaren zati bat gal dezake pixkanaka.
Patologia hau jarraitutasun baten parte da: deformazio nabarmenik gabeko tendinopatia mingarri batetik hasi eta oin-arkuaren beheratzea dakarren oinaren deformazio progresibo bateraino. «Atzeko tibialaren tendoiaren disfuntzioa» (PTTD) termino historikoa asko erabiltzen da oraindik literaturan; hala ere, sailkapen berrienek oinaren deformazio orokorrari ematen diote garrantzi handiagoa, eta Progressive Collapsing Foot Deformity (PCFD) terminoa erabiltzen dute.
Forma aurreratuetan, kaltea ez da tendoira mugatzen: pixkanaka lotailuetara, artikulazioetara eta hezurretara hedatzen da. Beraz, tratamendua gaixotasunaren faseari egokitu behar zaio, eta horregatik da garrantzitsua goiz antzematea eta tratatzea.
Anatomia
Atzeko tibial muskulua zangoaren atzeko konpartimentuko muskulu sakona da. Tibiaren atzeko aurpegian, fibularen atzeko aurpegian eta bi hezurrak lotzen dituen mintz interosoan du jatorria.
Haren tendoia maleolo medialaren atzetik jaisten da, oinaren alde medialerantz joan aurretik. Batez ere nabikularrean txertatzen da, eta hedadurak ditu kuneiformeetarantz, kuboiderantz eta metatartso batzuen oinarrietarantz — anatomia horrek azaltzen du oin-arkuari eusteko duen zeregin nagusia.
🔍 Egin klik irudian handitzeko
Tendoiak ez du inoiz bakarrik funtzionatzen: estuki lotuta jarduten du lotailu kalkaneonabikular plantarrarekin («spring ligament»), faszia plantarrarekin, lotailu deltoidearekin, oinaren muskulu intrintsekoekin, aurreko tibialarekin eta muskulu fibularrekin. Horrela, oin-arku medialaren egonkortzaile dinamiko nagusietako bat da.
Atzeko tibialaren biomekanika
Atzeko tibialak parte hartzen du oinaren supinazioan, inbertsioan, flexio plantarrean, atzeko oinaren egonkortzean eta oin-arku medialari eustean. Ibiltzean eta korrika egitean, oinak nahikoa mugikorra izan behar du lurra jotzean tentsioak xurgatzeko, eta gero nahikoa zurruna bultzadan indarrak eraginkortasunez transmititzeko: atzeko tibialak eraldaketa horretan parte hartzen du, pronazioa kontrolatuz.
Euskarri-fasean, pronazio jakin bat fisiologikoa da; atzeko tibialak haren anplitudea balaztatzen du, eta, beraz, muskulu-balazta aktibo gisa jarduten du. Bultzada hurbiltzean, aldiz, oinak zurrunago bihurtu behar du: muskuluak oinaren supinazioan eta oin-arkuaren egonkortzean parte hartzen du, eta oina bultzada-palanka eraginkor bihurtzen du.
Oin-arkuari eusteko zeregina
Atzeko tibialak, spring lotailuarekin, faszia plantarrarekin eta oinaren gainerako muskuluekin batera, oin-arkuaren euskarri-sistema dinamiko eta pasibo bat osatzen du. Tendoia mingarri bihurtzen denean edo gaitasun mekanikoa galtzen duenean, kate bat sor daiteke pixkanaka: atzeko tibialaren indarra gutxitzea → pronazioa handitzea → oin-arkua jaistea → lotailuen eskaera handitzea → oinaren deformazio progresiboa.
Hala ere, bilakaera hori ez da beti gertatzen. Hasierako tendinopatia batek egonkor iraun dezake hainbat urtez, deformazio handirik eragin gabe. Tratamendu goiztiarraren helburua, hain zuzen ere, tendoiaren gaitasun-galera deformazio hori eragiteko adinakoa izatea saihestea da.
Epidemiologia
Atzeko tibialaren tendinopatia bereziki ohikoa da adin ertaineko eta adin handiko helduengan. Kirolari gazteen artean Akilesen tendoiaren edo patelaren tendinopatiak baino gutxiagotan agertzen da, baina, hala ere, korrika edo ibiltzearen tentsio errepikatuak jasaten dituzten kirolariengan ager daiteke.
Hainbat faktore lotzen zaizkio patologia honi: adina, gehiegizko pisua, hipertentsio arteriala, diabetesa, dislipemia, oin laua, orkatilako traumatismoen aurrekariak eta jarduera-kargaren igoera handia.
Benetako prebalentzia aldatu egiten da aztertutako populazioen eta erabilitako irizpide diagnostikoen arabera; ziurrenik gutxiegi diagnostikatzen da, batez ere gaixotasunaren hasierako fasean.
Kausak eta arrisku-faktoreak
Atzeko tibialaren tendinopatia faktore anitzeko patologia da, eta gehienetan hainbat faktore mekaniko, muskular, metaboliko eta adinari lotutakoren konbinazioaren ondorio da.
Faktore mekanikoak
Hainbat elementuk handitzen dituzte tendoiaren gaineko tentsioak: oin lauak, hiperpronazioak, atzeko oinaren valgusak, jardueraren bat-bateko igoerak, ibilaldi luzeek, korrika egiteak, lanean denbora luzez zutik egoteak eta gehiegizko pisuak.
Oin laua izateak, ordea, ez du esan nahi tendinopatia bat nahitaez agertuko denik: oinak primeran funtziona dezake oin-arku baxuarekin, muskuluen eta lotailuen gaitasuna nahikoa bada.
Oin laua: kezkatu behar al duzu?
Oin laua ez da nahitaez patologikoa. Kezkagarria bihurtzen da mingarria denean, pixkanaka okertzen denean, funtzio-galerarekin batera datorrenean edo hanka bakarrean orpoa altxatzeko ezintasunarekin lotuta dagoenean. Oin-arku baxu baina egonkor eta asintomatiko batek ez du beti tratamendurik behar: funtsezko galdera ez da «pazienteak oin lauak al ditu?», baizik eta «oin lau hori sintomatikoa al da, funtzionalki nahikoa ez dena, edo pixkanaka deformatzen ari dena?»
Muskulu-indarrari lotutako faktoreak
Atzeko tibialaren eta triceps suralaren indarra gutxitzeak murriztu egiten du beheko gorputz-adarrak oinaren gaineko tentsioak kontrolatzeko duen gaitasuna. Oinaren muskulu intrintsekoek ere zeregin garrantzitsua dute oin-arkua egonkortzeko.
Faktore metabolikoak
Hainbat patologiak arriskua handitzen dute: diabetesak, hipertentsio arterialak, obesitateak eta dislipemiak. Faktore metaboliko horietako batzuk batera izatea bereziki kaltegarria dela dirudi.
Adinari lotutako faktoreak
Tendoiak tentsio mekanikoetara egokitzeko duen gaitasuna pixkanaka gutxitzen da adinarekin, eta horrek azaltzen du patologia hau askoz ohikoagoa izatea adin ertaineko eta adin handiko helduengan.
Sintomak
Sintoma nagusia orkatilaren edo oinaren alde medialeko mina da, eta, oro har, tendoiaren ibilbideari jarraitzen dio: maleolo medialaren atzean, oinaren ertz medialean zehar, nabikularreko txertaguneraino.
Hasieran, tendoia asko eskatzen duten jardueretan baino ez da agertzen mina: ibilaldi luzeetan, korrika egitean, eskailerak igotzean, mendi-ibilaldietan edo denbora luzez zutik egotean. Tendoian zehar hantura bat ere ikus daiteke. Patologiak aurrera egin ahala, eguneroko jardueretan ere ager daiteke mina.
Atzeko tibialaren gaitasunaren galera progresiboa beste modu batzuetan ere ager daiteke: oin bakarrean behatz-puntetan jartzeko zailtasuna, oinaren nekea, arkua beheratzen ari den sentsazioa, pronazioaren igoera progresiboa edo ibilaldi luzeetan zailtasunak. Zeinu bereziki adierazgarria da hanka bakarrean orpoa altxatzeko zailtasuna agertzea: pazienteak, hasieran, minarekin edo orpoa gutxiago altxatuz lor dezake, eta, forma aurreratuagoetan, mugimendua behar bezala egiteko gai ez izatera irits daiteke.
Azterketa klinikoa
Azterketak aldi berean ebaluatu behar ditu tendoiaren egoera, muskulu-indarra, oinaren lerrokadura, mugikortasuna eta funtzioa. Ikuskapenean, honako hauek bilatzen dira: arku medialaren altuera txikiagoa, atzeko oinaren valgusa, aurreko oinaren abdukzioa, kalkaneoaren ardatzaren aldaketa eta bi oinen arteko asimetria. Atzetik begiratuta, alde kaltetuan alboko behatzak gehiago ikusteak («too many toes sign») aurreko oinaren abdukzioa adieraz dezake; zeinu hori forma aurreratuetan bilatzen da ohikoki.
Single Leg Heel Rise Test proba funtzional garrantzitsuenetako bat da: pazienteak orpoa altxatzen du oin bakarraren gainean, eta, normalean, kalkaneoaren inbertsio progresiboa gertatu behar da aldi berean. Minak, orpoaren altuera txikiagoak, neke azkarrak, mugimendua errepikatzeko ezintasunak edo kalkaneoaren inbertsiorik ezak atzeko tibialaren disfuntzioa iradokitzen dute. Proba honek aldi berean ebaluatzen ditu triceps suralaren indarra, atzeko tibialaren funtzioa eta oin-arkuak tentsioei eusteko duen gaitasuna; gainera, errehabilitazioaren jarraipena egiteko tresna bikaina da.
Orkatilaren eta oinaren mugikortasunaren ebaluazioan, honako hauek bilatzen dira: dortsiflexio edo supinazio mugatua, atzeko oinaren zurruntasuna edo artikulazio mediotartsianoen eta lehen erradioaren mugikortasun mugatua. Funtsezkoa da bereiztea deformazio malgua (pasiboki zuzen daitekeena oraindik) eta deformazio zurruna (zuzendu ezin dena), garrantzi handia baitu pronostikorako eta estrategia terapeutikorako. Azkenik, muskulu-balorazioan, atzeko tibialaren, triceps suralaren, oinaren muskulu intrintsekoen, aurreko tibialaren eta muskulu fibularren ahultasuna bilatzen da — ahal dela kargapean ebaluatua, egoera funtzional batean, proba analitiko soil batek baino informazio gehiago ematen baitu.
Proba osagarriak
Ekografia
Tendoiaren lodiera eta egitura aztertzen ditu, eta anomalia fibrilarrak, arrakalak edo haustura bilatzen ditu, baita tendoiaren baskularizazioa eta azterketa dinamikoan duen desplazamendua ere. Praktika klinikoan gehien erabiltzen den lehen mailako irudi-proba da.
EMN (erresonantzia magnetikoa)
Aldi berean aztertzen ditu atzeko tibialaren tendoia, spring lotailua, artikulazioak, egitura hezurtsuak eta inguruko ehun bigunak. Bereziki baliagarria da haustura edo lotutako beste lesio bat susmatzen denean.
Oinaren erradiografiak kargapean
Bereziki baliagarriak deformazioa susmatzen denean: oin-arkuaren altuera, atzeko oinaren lerrokadura, aurreko oinaren abdukzioa eta lotutako balizko artropatiak ebaluatzeko aukera ematen dute. Euskarririk gabe normala dirudien oin batek deformazio handia izan dezake kargapean.
Diagnostiko diferentzialak
Estres-haustura
Hezur-erreferentzia zehatz batean kokatuago dagoen mina, atzeko tibialaren tendinopatiaren ezaugarri den tendoiaren ibilbideari jarraitzen dion minetik bereizi beharrekoa.
Orkatilaren bihurdura mediala / lotailu deltoidearen lesioa
Oro har, testuinguru traumatiko akutu bat identifika daiteke, tendinopatiaren ohiko agerpen progresiboan ez bezala.
Spring lotailuaren (lotailu kalkaneonabikular plantarraren) lesioa
Askotan atzeko tibialaren gutxiegitasunarekin batera edo haren ondorioz agertzen da; dagoenean, oin-arkuaren beheratzean laguntzen du.
Fibularren edo hallux-aren flexorearen tendinopatia
Mina alboan (fibularrak) edo oin-azpiaren atzealdean (hallux-aren flexorea) kokatzen da gehiago; tendoiaren ibilbidearen palpazio zehatzaren bidez bereizi behar da.
Tunel tartsianoaren sindromea
Parestesiekin edo nerbio tibialaren afektazio neurologikoarekin batera datorren mina; atzeko tibialaren tendinopatia isolatuan ez dira agertzen.
Artrosi subtalarra, talonabikularra edo mediotartsianoa, orkatilaren talka mediala
Mina artikularragoa da tendinosoa baino, eta askotan zurruntasunarekin batera agertzen da; ohikoagoa da deformazio zurruneko forma aurreratuetan.
Sailkapena
1. fasea
Tendoia mingarria da, baina oinaren morfologia, oro har, mantendu egiten da, deformazio handirik gabe. Indarra gutxitu daiteke, baina funtzioa nahiko ondo mantentzen da.
2. fasea
Tendoia gutxiegi bihurtzen da, eta deformazio malgu bat agertzen da: oin-arkua jaistea, atzeko oinaren valgusa, aurreko oinaren abdukzioa. Deformazioa pasiboki zuzen daiteke oraindik.
3. fasea
Deformazioa handiagoa eta pixkanaka zurrunagoa bihurtzen da, batzuetan artikulazioetako fenomeno endekapenezkoekin. Zuzenketa pasiboa mugatua bihurtzen da.
4. fasea
Oinaren deformazioarekin batera, orkatila-artikulazioa ere kaltetuta dago, bereziki lotailu deltoidearen konplexua. Tratamendu espezializatua behar duen forma aurreratua da.
Tratamendua
Kargen egokitzapena
Forma mingarrietan, gainkarga handia eragiten duten jarduerak aldi baterako murriztu behar dira: korrika, mendi-ibilaldiak, ibilaldi luzeak, denbora luzez zutik egotea edo jauzi errepikatuak. Hala ere, atseden osoa ez da, oro har, beharrezkoa.
Hobeto jasaten diren jarduerekin jarrai daiteke, hala nola bizikletarekin, igeriketarekin edo inpaktu handirik gabeko beste ariketa kardiobaskular batzuekin, sasoi fisikoari eusteko eta, aldi berean, tendoiaren gaineko tentsioak aldi baterako murrizteko.
Fisioterapia bidezko errehabilitazioa (faseka egindako ikuspegi progresiboa)
Errehabilitazioa da erreferentziazko tratamendua, eta urratsez urrats aurrera egiten du, tendoiaren tolerantziari egokituta.
1. fasea — sintomen kontrola: tendoiaren eskaera pixkanaka berriro sartzea, inbertsioko uzkurdura isometrikoen, erresistentziaren aurkako flexio plantarraren, bi hanketako ariketen, orkatilaren mobilizazio aktiboaren eta oinaren muskulu intrintsekoen lanaren bidez.
2. fasea — atzeko tibiala indartzea: lan funtzionalagoa, erresistentziaren aurkako inbertsioa, flexio plantarra + inbertsioa konbinatuta, eta ondoren orpo-altxaldiak (heel raise) uztartzen dituena: lehenik bi hanketan, gero hanka bakarrean lagunduta, aldebiko lanetik aldebakarrekora eta ondoren karga gehitzera igaroz. Eskura dauden datuek iradokitzen dute indartze eszentrikoak onura duela ortesiekin eta luzaketekin batera egiten denean, nahiz eta ebidentzia-maila beste tendinopatia batzuetan baino ahulagoa izan.
3. fasea — oin-arkuaren euskarri-sistema indartzea: atzeko tibiala ez da bakarrik indartzen; programak soleoa, gastroknemioa, aurreko tibiala, oinaren muskulu intrintsekoak, fibularrak eta aldakako muskuluak ere lantzen ditu. Short Foot ariketa batek (oina modu aktiboan laburtzea, behatzak estutu gabe) eta pronazioa kargapean kontrolatzeko lanak osatzen dute fase hau.
4. fasea — funtzio dinamikoa berreskuratzea: indarra berreskuratu ondoren, lana funtzionalagoa bihurtzen da — hanka bakarreko oreka, gainazal ezegonkorretako ariketak, behatz-puntetan ibiltzea, eskailerak igotzea, aurrerako urratsak (lunges), squatak, hanka bakarreko ariketak, eta gero jauziak, kirol-mailak hala eskatzen badu.
Hanka bakarrean orpoa altxatzeko gaitasuna aurrerapenaren adierazle bikaina da: forma goiztiarretarako argitaratutako protokolo batek arrakasta-irizpidetzat hartzen zuen hanka bakarrean 50 orpo-altxaldi egitea, min gutxirekin edo minik gabe. Hala ere, zifra hori ez da paziente guztiei aplika dakiekeen atalase unibertsaltzat hartu behar.
Korrikara pixkanakako itzulera
Kirolariengan, korrikara itzultzea pixkanakakoa izan behar da, eta honako baldintza hauek betetzen direnean baino ez da aintzat hartzen: ibiltzea ondo jasaten denean, indartze-ariketak erreakzio handirik gabe egiten direnean, hanka bakarreko kontrola egokia denean, orpo-altxaldiak behar bezala egiten direnean, eta mina eta balizko hantura egonkor mantentzen direnean hurrengo egunean.
Itzulerak honelako progresio bati jarrai diezaioke: ibiltzea → korrika motela → korrika jarraitua → bolumena handitzea → abiadura handitzea → aldapak → zatikako entrenamendua, inoiz ez bolumena, abiadura eta desnibela aldi berean handituz.
Tratamendu osagarriak
Oinzola ortopedikoak
Bereziki interesgarriak dira oin-arkuaren deformazio malgua dagoenean: arkuari eusten diote, tendoiaren gaineko tentsioak murrizten dituzte eta gehiegizko pronazioa mugatzen dute. Hala ere, ez dute muskuluen indartzea ordezkatu behar — printzipioa hau da: ortesia = tentsioa murriztea, errehabilitazioa = gaitasuna handitzea.
Oinetako egokiak
Oinetako egonkorrek, erdiko oinari ondo eusten diotenek eta zola nahikoa zurruna dutenek, oinaren gaineko tentsio batzuk murritz ditzakete. Oinetakoak bat-batean aldatzea saihestu behar da.
Aldi baterako immobilizazioa
Aintzat har daiteke forma oso mingarri batzuetan edo hantura-fase handi batean, baina ezinbestean errehabilitazioa egin behar da ondoren, desentrenamendua saihesteko.
Antiinflamatorioak
Noizbehinka interes sintomatikoa izan dezakete, baina ez dute patologiaren kausa mekanikoa zuzentzen.
Gorputzez kanpoko talka-uhinak
Eskura dauden datuak beste tendinopatia batzuetan baino askoz mugatuagoak dira: ez dira erreferentziazko tratamendua.
Kortikoide-infiltrazioak
Tendoiaren barruko infiltrazioak saihestu behar dira, tendoia ahultzeko arriskua dagoelako. Artikulazio barneko infiltrazio bat azter liteke, agian, artropatia sintomatiko bat ere badagoenean, baina horrek ez du tendoiaren disfuntzioa bera tratatzen.
Kirurgia
Estrategia kirurgikoa, batez ere, gaixotasunaren fasearen araberakoa da. Forma goiztiarretan, tratamendu kontserbadorea da lehenetsitako aukera. Deformazio malguko formetan, kirurgia berreraikitzailea aintzat har daiteke ondo egindako tratamendu kontserbadorearen hainbat hilabeteren ondoren hobekuntza nahikorik lortu ez denean. Deformazio zurruneko edo artikulazio-afektazioko forma aurreratuetan, kirurgia beharrezkoa izan daiteke.
Egoeraren arabera, prozedurek honako hauek uztar ditzakete: tendoiaren konponketa edo debridamendua, tendoi-transferentzia, kalkaneoaren osteotomia, erdiko oinaren deformazioaren zuzenketa, lotailuen berreraikuntza edo, forma artrosiko aurreratuetan, artrodesia. Beraz, estrategia askoz gehiago dago deformazioaren fasearen mende tendinopatia bat egotearen mende baino.
Espezialista baten iritzia bereziki gomendatzen da kasu hauetan: tratamendua behar bezala egin arren mina iraunkorra denean, tendoi-haustura susmatzen denean, hanka bakarrean orpoa altxatzeko ezintasuna dagoenean, deformazio progresiboa edo zurruna dagoenean, helduarengan oin laua berriki agertu denean, artikulazio-mina ere badagoenean edo spring lotailuaren lesioa susmatzen denean.
Berreskuratze-epea
Errekuperazio-epea, neurri handi batean, gaixotasunaren fasearen araberakoa da. Hasierako tendinopatia bat aste gutxitan hobetzen has daiteke, kargak behar bezala egokituz eta errehabilitazio progresiboa eginez. Forma aurreratuagoek, batez ere oinaren deformazioa dagoeneko badagoenean, hainbat hilabeteko tratamendua behar izan dezakete.
Zenbat eta goizago hasi tratamendua, orduan eta errazago lehenets daiteke estrategia kontserbadorea, eta saihets daiteke oinaren egiturazko deformaziorako bilakaera.
Prebentzioa
Prebentzioa oinaren gaitasun funtzional onari eustean oinarritzen da: atzeko tibiala eta triceps surala aldizka indartzea, oinaren muskulu intrintsekoak lantzea, oreka lantzea, pronazioa kontrolatzea eta orkatilaren mugikortasun onari eustea.
Kirolariengan, geldialdi baten ondorengo itzulera-aldiek bereziki progresiboak izan behar dute, entrenamendu-karga zentzuz handituz. Oin laua duten pertsonengan, alde medialeko minaren agerpena edo behatz-puntetan jartzeko gaitasunaren gutxitze progresiboa zaintzeak goiz esku hartzea ahalbidetzen du, deformazioa finkatu aurretik.
Ohiko galderak
Korrika egin al daiteke atzeko tibialaren tendinopatiarekin?
Oin laua izateak esan nahi al du atzeko tibiala gaixo dagoela?
Oinzola ortopedikoak derrigorrezkoak al dira?
Tendoia indar daiteke mina izan arren?
Ariketa eszentrikoak eraginkorrak al dira?
EMN bat egin behar al da?
Erradiografia egin behar al da?
Tendinopatia batek oin laua eragin al dezake denborarekin?
Ebakuntza saihets daiteke?
Zenbat denbora behar da errekuperatzeko?
Ohiko akatsak
Oin lau oro patologikotzat hartzea.
Deformazio handia agertu arte itxarotea kontsultara joateko.
Mina bakarrik tratatzea, kausa mekanikoa zuzendu gabe.
Oinzola ortopedikoekin konformatzea, indartze-lanik egin gabe.
Jarduera oro guztiz etetea zenbait astez.
Sintomak hobetu ondoren jarduerara bat-batean itzultzea.
Trizeps suralaren eta oinaren muskulu intrintsekoen indartzea alde batera uztea.
Irudi-probak ugaritzea, azterketa klinikoarekin erlazionatu gabe.
Gogoratzekoak — Institut Basque du Coureur
Atzeko tibialaren tendinopatia ez da orkatilako tendoi-min soiltzat hartu behar. Atzeko tibialak funtsezko zeregina du oin-arkuari modu dinamikoan eusteko eta pronazioa kontrolatzeko: haren gaitasunaren gutxitze progresiboak oin lau hartua eragin dezake eta, forma aurreratuetan, oinaren benetako deformazioa. Tratamendua goiz hasi behar da, eta kargen egokitzapenean eta atzeko tibialaren eta oinaren muskulu-sistema osoaren indartze progresiboan oinarritzen da, behar izanez gero ortesi batekin batera. Zenbat eta goizago hasi tratamendua, orduan eta errazago babes daiteke funtzioa eta saihets daiteke egiturazko deformaziorako bilakaera.
- Ross MH, Smith MD, Mellor R, Vicenzino B. Exercise for posterior tibial tendon dysfunction: a systematic review of randomised clinical trials and clinical guidelines. BMJ Open Sport Exerc Med. 2018;4:e000430.
- Bowring B, Chockalingam N. A clinical guideline for the conservative management of tibialis posterior tendon dysfunction. The Foot. 2009;19(4):211-217.
- Alvarez RG, Marini A, Schmitt C, Saltzman CL. Stage I and II posterior tibial tendon dysfunction treated by a structured nonoperative management protocol: an orthosis and exercise program. Foot Ankle Int. 2006.
- American College of Foot and Ankle Surgeons. Clinical Consensus Statement: Appropriate Clinical Management of Adult-Acquired Flatfoot Deformity. J Foot Ankle Surg. 2020.
- Kohls-Gatzoulis J, Woods B, Angel JC, Singh D. The prevalence of symptomatic posterior tibial tendon dysfunction in women over the age of 40 in England. Foot Ankle Surg.
- Kulig K, Reischl SF, Pomrantz AB, et al. Nonsurgical management of posterior tibial tendon dysfunction with orthoses and resistive exercise: a randomized controlled trial.
- Kulig K, Burnfield JM, Requejo SM, et al. Posterior tibial and tibialis anterior muscle activity in persons with and without posterior tibial tendon dysfunction.
- Myerson MS. Adult acquired flatfoot deformity: treatment of dysfunction of the posterior tibial tendon. Instr Course Lect.
- Johnson KA, Strom DE. Tibialis posterior tendon dysfunction. Clin Orthop Relat Res. 1989.
- Bluman EM, Myerson MS, Symms CL. Posterior tibial tendon rupture: a refined classification system. Foot Ankle Clin.
- 2024 UK survey of non-surgical management of posterior tibial tendon dysfunction. Journal of Foot and Ankle Research.
Patologia honetarako fisioterapia-protokoloa
Découvrez notre protocole de rééducation détaillé pour atzeko tibialaren tendinopatia : exercices adaptés, progression structurée et modalités de reprise.
Antzeko patologiak
Tartso-sinuaren sindromea
Talusaren eta kalkaneoaren arteko barrunbe anatomikoaren hantura, askotan gaizki errehabilitatutako orkatila-bihurdura baten ondorioz.
Fibularren tendinopatia
Orkatilaren alboko tendoi egonkortzaileen narritadura.
Hallux rigidusa
Behatz lodiaren artrosia; artikulazio metatartso-falangearraren mugikortasuna pixkanaka mugatzen du, eta mina eragiten du korrikalariaren bultzada-fasean.