Definizioa
Hallux rigidusa behatz lodiari (hallux) eragiten dion artikulazio-patologia da. Lehen behatzaren artikulazio metatartso-falangearraren mugikortasuna pixkanaka gutxitzea da, sarritan kartilagoaren higadurari lotua: artikulazio horren artrosi mota bat da.
Korrikalarien kasuan, gaitz honek mina eragin dezake oinaren bultzadan, pausaldian zehar. Denborarekin, artikulazioaren zurruntasunak korrika egitea zaildu dezake, eta entrenamendua edo materiala egokitu beharra ekar dezake.
Anatomia
Behatz lodiaren artikulazio metatartso-falangearrak, halluxaren oinarrian kokatuak, funtsezko zeregina du pausaldiaren bultzada-fasean, oinaren orekan eta indarrak aurrerantz transmititzean. Artikulazio horretako kartilagoa pixkanaka higatzen denean, artikulazioak mugikortasuna galtzen du, eta horrek mina eta zurruntasuna eragin ditzake behatz lodian, bereziki oinak aurrera bultzatzen duen fasean.
Epidemiologia
Hallux rigidusak edozein adinetako korrikalariei eragin diezaieke, baina agertzeko arriskua handitu egiten da adinarekin. Bereziki eragiten die behatz lodiko traumatismo-aurrekariak dituztenei edo inpaktu errepikatuak dituen kirol-jarduera egiten dutenei.
Kausak eta arrisku-faktoreak
Korrikari lotutako faktoreak
Korrika egiteak eskakizun handiak ezartzen dizkio oinaurreari, bereziki bultzada-fasean. Tentsio errepikatu horiek artikulazio-higadura azkar dezakete zenbait pertsonatan, eta korrikako inpaktu errepikatuek behatz lodiaren artikulazioaren narritadura kronikoa erraz dezakete. Oinaurrean zurrunegiak edo estuegiak diren oinetakoek artikulazioaren gaineko tentsioak handitu ditzakete.
Faktore indibidualak
Oinaren zenbait ezaugarri anatomikok erraz dezakete hallux rigidusaren agerpena. Arrisku-faktoreen artean daude behatz lodiko traumatismo-aurrekariak, inpaktu errepikatuak dituen kirol-jarduera, oin kaboa, oinaren anomalia biomekanikoak, oinetako desegokiak eta adina.
Sintomak
Hallux rigidusak honako hauek eragin ditzake: mina behatz lodiaren oinarrian, artikulazioaren zurruntasuna, behatza tolesteko zailtasuna, mina korrikako bultzadan eta, batzuetan, hezur-konkor bat artikulazioaren gainaldean. Korrikalarien kasuan, mina sarritan agertzen da oinak aurrera bultzatzen duen fasean.
Noiz joan kontsultara?
Medikuarengana joatea gomendatzen da mina entrenamendua egokitu arren jarraitzen badu, behatz lodiaren mugikortasuna nabarmen gutxitzen bada, edo ibiltzea mingarri bihurtzen bada. Azterketa klinikoak, batzuetan erradiografia batekin osatuta, diagnostikoa berresten du.
Proba osagarriak
Oinaren erradiografia
Diagnostikoan zalantzarik badago edo mugikortasuna nabarmen gutxitu bada egiten da, eta azterketa klinikoak iradokitako artikulazio-kaltea berresten du (artikulazio-tartearen estutzea, kartilagoaren higadura).
Tratamendua
Egokitu oinetakoak
Zenbait oinetakok oinaurreko tentsioak murriztu ditzakete: zola zurruna, kulunka-zola duten oinetakoak (rocker), oinaurre nahikoa zabala.
Egokitu entrenamendua
Mina baduzu, baliagarria izan daiteke korrika-bolumena aldi baterako murriztea, lur oso gogorrak saihestea eta gainazal bigunagoak hobestea.
Oinaren indartzea eta mugikortasuna
Zenbait ariketak oinaren funtzioa hobetzen lagun dezakete: behatz lodiaren mobilizazio leuna eta oineko muskuluen indartzea.
Prebentzioa
Ez da beti posible hallux rigidusaren agerpena erabat prebenitzea, bereziki faktore anatomikoak edo adina tartean daudenean. Aitzitik, oinetako egokiak aukeratzeak (zola zurruna edo kulunka-zola, oinaurre nahikoa zabala), lur oso gogorrak saihesteak eta oina erregulartasunez indartzeak sintomen okertzea mugatu dezakete korrikalarien kasuan.
Ohiko galderak
Korrika egin daiteke hallux rigidusarekin?
Oinetakoek lagun dezakete?
Hallux rigidusa okertu daiteke kirolarekin?
Gogoratzekoak — Institut Basque du Coureur
Hallux rigidusa behatz lodiaren mugikortasun-murrizketa da, artikulazio-kalte batek eragina. Korrikalarien kasuan, patologia honek mina eragin dezake oinaren bultzadan. Oinetakoak egokitzeari, entrenamendua kudeatzeari eta tratamendu goiztiarrari esker, sarritan korrika egiten jarrai daiteke, min gutxiagorekin.
Antzeko patologiak
Sesamoideoaren estres-haustura
Oineko hezur baten pitzadura progresiboa, inpaktu errepikatuen ondorioz.
Orkatilaren talka-sindromea
Orkatilaren artikulazio-ehunen konpresioa mugimendu muturrekoetan.
Tartso-sinuaren sindromea
Talusaren eta kalkaneoaren arteko barrunbe anatomikoaren hantura, askotan gaizki errehabilitatutako orkatila-bihurdura baten ondorioz.